از سر نوشت :: حسین غفاری

روایت‌های بی‌گاهِ یک پیام‌برِ پاره‌وقتِ دوره‌گرد

در زمانه‌ی هجوم رسانه‌ها و در میدان جنگ نرم، عملیات روانی و فن اقناع باید فرزندانمان را به سپر «منطق و تفکر انتقادی» مجهز کنیم.
در این نبرد شبانه‌روزی یا فرزندانمان می‌توانند با سپر «منطق و تفکر انتقادی» از خودشان دفاع کنند؛ یا شکست خورده و از بین می‌روند. به قول معروف: «یا با سپر، یا بر سپر*»

بعد از چند ماه چشم انتظاری بالاخره کتاب «۱۵۰ هشتگ نهضت سواد رسانه‌ای» از زیر چاپ خارج و روانه‌ی بازار مصرف شد.
سرور ارجمندم جناب آقای «دکتر سید بشیر حسینی» و برادر نازنین و رفیق شفیقم «حسین حق‌پناه» در تلاشی ستودنی مجموعه‌ای جامع و جذاب از توصیه‌های کاربردی در زمینه‌ی سواد رسانه‌ای جمع‌آوری و تدوین کرده‌اند و آن را در قالب کتابی دویست صفحه‌ای و تمام رنگی به زیور طبع آراسته‌اند.
آن‌طور که در مؤخره‌ی کتاب آمده:

مخاطبان هدف این اثر، مخاطبان عام‌اند؛ کسانی که کمتر با مباحث تخصصی و دانشگاهی حوزه‌ی رسانه‌ها آشنایی داشته ولی به اقتضای سبک زندگی روزمره، استفاده کننده‌ی رسانه‌هایند.

پایگاه موسسه‌ی پژوهشی آموزشی و رسانه‌ای «مسیر» که مالک معنوی حقوق کتاب محسوب می‌شود هم در معرفی آن آورده است:

در بخش ابتدایی کتاب، مقدماتی در مورد سواد رسانه‌ای و لزوم پرداختن به «نهضت سواد رسانه‌ای» به عنوان نیاز امروز کشور مطرح شده و در ادامه، در قالب ۱۵ فصل، نکاتی راهبردی برای استفاده صحیح و بهینه از رسانه‌های مختلف ارائه شده است. به همین منظور این کتاب «۱۵۰ هشتگ» نامیده شد؛ ۱۵ فصل و در هر فصل ۱۰ نکته راهبردی که در مجموع می‌شود ۱۵۰ نکته راهبردی برای استفاده از رسانه‌ها.
فصول اصلی کتاب عبارت‌اند از: کلیات رسانه‌ها، کتاب، نشریات، رادیو و موسیقی، عکس، تلویزیون و ماهواره، فیلم و سینما، رایانه، بازی‌های ویدئویی، اینترنت، رسانه‌های اجتماعی، تلفن همراه، سبک زندگی، تبلیغات و اخلاق رسانه‌ای.

در همه‌ی این سال‌هایی که توفیق حضور در جلسات آموزش سواد رسانه‌ای به دانش آموزان، اولیا و مربیان مدارس و کانون‌های فرهنگی را داشته‌ام همواره خلاء یک کتاب خوب و کاربردی در زمینه‌ی سواد رسانه‌ای برای مطالعه‌ی عموم را احساس می‌کردم. خوشبختانه حالا کتاب جامع و موجزی وجود دارد که هر نوجوان، جوان و یا پدر و مادر و معلمی می‌تواند با مطالعه‌ی آن اصول و قواعد برخورد با قالب‌ها مختلف رسانه‌ای را در کنار هم بخواند.
به نویسندگان این کتاب و مؤسسه مسیر برای این تلاش خوش فرجام تبریک و خدا قوت می‌گویم.

پ.ن:
مفتخرم که در تدوین محتوای این کتاب کاربردی از برخی مطالبی که پیش از این در موقوفه‌ی ازسرنوشت منتشر کرده‌ام بهره‌برداری شده‌است. برای مشاهده‌ی متن کامل این مطالب می‌توانید به لینک‌های زیر مراجعه نمایید:
+ رادیو زنده است
+ ده جمله‌ی کلیدی برای تربیت نسل آینده
+ پاتوق سایبری
+مهارت‌های زندگی در دنیای دیجیتال (اینترنت)
+بازی رایانه‌ای؛ زندگی واقعی در خیال

  • حسین غفاری

کاروان‌های ایرانی هم یکی یکی می‌رسند و راه می‌افتند به سمت جمرات. از خیمه‌های ایرانی که روی بلندی است با یک سطح شیبدار طولانی پایین می‌آییم و در یکی از خیابان‌های میان خیمه‌های پاکستانی و ... با کاروان حرکت می کنیم.
راهرو مملو از جمعیت است و یک قدم یک قدم جلو می‌رویم. آفتاب از پشت سر می‌تابد و روی سرمان نمی‌توانیم کلاه بگذاریم یا چتر بگیریم. تشنگی بیداد می‌کند و هیچ راه فراری نیست. عجله داریم و گیر افتاده‌ایم لای جمعیت هندی و پاکستانی و ایرانی که به سمت جمرات می‌روند. بیش از یک ساعت این حال ادامه دارد تا راهرو تمام می‌شود. حدود دو و نیم کیلومتر راه بود. محوطه‌ی باز بعد از چادرها تا جمرات هم مسافت کمی نیست.

  • حسین غفاری

این روزها روی هر گوشی هوشمند و یا تبلت کوچک و بزرگی حتماً چند بازی موبایلی رایگان و یا ارزان قیمت نصب شده است. مشغول شدن به انواع و اقسام این بازی‌ها یکی از متداول‌ترین سرگرمی‌های پیر و جوان در هر زمان و مکانی است. در کوچه و خیابان، مترو و تاکسی، مهمانی و کلاس درس، همه جا آدم‌ها در حال بازی هستند.
اگر از بازیکنان حرفه‌ای باشید احتمالاً متوجه شده‌اید که در تولید گونه‌های مختلف این بازی‌ها قواعد نانوشته‌ای رعایت می‌شود. در این‌جا ده فرمان معتبر برای تولید این‌گونه بازی‌ها را گرد آورده‌ایم. اگر شما تولیدکننده‌ی بازی هستید و یا ایده‌ای برای تبدیل شدن به بازی موبایلی دارید، باید بدانید که رعایت کردن این ده فرمان ضروری است.
اگر هم از علاقمندان بازی‌های موبایلی هستید با مرور این ده فرمان می‌توانید آمادگی بیشتری برای انتخاب و درگیر شدن با انواع بازی موبایلی کسب کنید.

  • حسین غفاری

۱. اصل حاکمیت قانون: رفتار رسانه‌ای والدین و فرزندان باید ضابطه‌مند باشد.
۲. اصل مسئولیت‌پذیری: والدین و فرزندان باید مسئولیت‌های خویش در قبال استفاده از رسانه را بپذیرند.
۳. اصل آموزش و آگاه‌سازی: والدین باید آگاهی‌های لازم درباره‌ی مسایل تربیت رسانه‌ای فرزندان را کسب کنند.
۴. اصل الگوسازی: والدین باید برای فرزندان خود الگوهای مناسب رفتاری بسازند.
۵. اصل مدیریت: نیاز، ابزار، محتوا، زمان و مکان استفاده از رسانه باید مدیریت بشود.
۶. اصل جایگزین سازی: برای کاهش آسیب‌های رسانه باید جایگزین‌های صحیح تعریف کرد.
۷. اصل همراهی: همراهی والدین با فرزندان در فعالیت های رسانه‌ای می‌تواند کمک کننده باشد.
۸. اصل ایمن‌سازی: والدین باید فرزندان خود را در برابر خطرات و لغزش‌های احتمالی ایمن کنند.
۹. اصل تدریج و استمرار: هر آموزش و تغییر رفتاری می‌بایست تدریجی صورت گیرد.
۱۰. اصل اقتدار همراه با اعتماد، صمیمیت و مهربانی: والدین باید روش صحیح برخورد با فرزند را از نظر تربیتی و اخلاقی بشناسند.

  • حسین غفاری
سلام
پسر ۱۵ساله‌ام به یک بازی اینترنتی به نام «کلش آف کلندز» بسیار وابسته شده است و از مهرماه سال گذشته تا به حال مرتب آن را به‌روز می‌کند. حتی وقتی از تهران دور است نگران به‌روز شدن آن است. لازم به ذکر است که پسرم موبایل شخصی ندارد و برای ارتباط با دوستانش و حتی همین بازی از موبایل من و پدرش استفاده می‌کند. همچنین همه خانواده یک لب تاب داریم که به نوبت و در صورت نیاز از آن استفاده می‌کنیم.
با اینکه بچه‌ی با استعدادی است و کلاس اول دبیرستان است، اما نمی‌تواند تمرکز خوبی روی دروسش داشته باشد.
من و پدرش واقعا نمی‌دانیم باید چه رفتاری را در مقابل وابستگی ایشان به این بازی  انجام دهیم.
خواهش می‌کنم مرا راهنمایی بفرمایید.
  • حسین غفاری

ده دلیل که نشان می‌دهد قدیمی‌ترین رسانه‌ی برخط جمعی هنوز کارآمد است

از چهارم اردیبهشت ۱۳۱۹ ش. که اولین فرستنده‌ی رادیویی ایران با پخش روزانه هشت ساعت برنامه افتتاح شد تا امروز، این رسانه‌ی سحرانگیز هفتاد و پنج بهار پر فراز و نشیب را با ما طی کرده‌است. رادیو به عنوان اولین رسانه‌ی برخط جمعی خیلی زود جای خود را در میان قشرهای مختلف مردم باز کرد و حتی بعد از راه اندازی تلویزیون ملی در دهه چهل تا مدت‌ها رسانه‌ی اول مردم ایران بود.

  • حسین غفاری

هجده‌ماه بعد از گشایش رسمی «از سر نوشت» با کمک دوستانم قالب تازه‌ای برای آن ساخته‌ایم.
برادر نازنین‌م مهندس «محمدصادق فکری» فهرست بلندبالایی از ایده‌ها و تمایلات و انتظارات مرا با امکانات و قابلیت‌های سامانه‌ی «بلاگ» در هم آمیخت و رنگی نو به آن پاشید و این پوسته‌ی کارا و دلنشین را برای آن مهیّا کرد که او بسیار سپاسگزارم.
هر چند که محصول نهایی این تلاش را در بیست و دومین سالگرد عروج شهید سیدمرتضی‌آوینی رونمایی کرده‌ایم، اما هنوز موارد متعدد و البته کم اهمیتی از آن فهرست بلندبالا مانده که به تدریج اصلاح خواهد شد. لطفاً به چشم خریدار ببینید و در بهبود آن به ما کمک کنید.

به این بهانه بخشی از دسته‌بندی نوشته‌ها -که بلاتکلیف بود- را مرمّت و برخی مطالب گروه «گزارش جلسه‌ها» را دوباره بازبینی و تکمیل کردم. با افزوده شدن امکان «جستجو» حالا پیدا کردن مطالب و نظرهای قدیمی بسیار ساده شده‌است.

پ.ن:
-بدون ذکر نام و اشاره با انگشت- از برادری که خط خوبش را برای سر در این صفحه به من هدیه داد هم ممنونم.

  • حسین غفاری

در طول سال ۹۳ صبح‌های سه‌شنبه (و در نیمه دوم سال صبح‌‌های دوشنبه) حدود ۷:۳۰ در برنامه‌ی «مهربان باشیم» رادیو معارف بسته‌های رسانه‌ای مختلفی را به شنوندگانمان پیشنهاد دادم.
گفتم شاید بد نباشد که فهرستی از پیشنهادهای اینترنتی‌ام را در این‌جا جمع کنم. شاید روزی به کار دیگری آمد.
کارنامه‌ی یک‌ساله‌ی «مهربان باشیم» را در ادامه ببینید.

  • حسین غفاری
در شش ماهه دوم سال ۹۳ این توفیق را داشتم که در بیش از ده جلسه‌ی آموزش خانواده در مدارس خوب تهران و قم حضور پیدا کنم. در همه‌ی این نشست‌ها که برای پدران و مادران مدارس دخترانه یا پسرانه و در مقاطع مختلف دبستان، راهنمایی و دبیرستان برگزار شد، هدف گفتگوها روشن کردن زوایای پنهان ارتباط «فضای مجازی» با «رشد بچه‌ها» بود. هر چند که سابقه‌ی برگزاری چنین جلساتی برای من به سال‌ها پیش بر می‌گردد، اما انصافاً این دوره‌ی شش ماهه منجر به جمع‌بندی دقیق مشکلات و فهرست‌بندی اجرایی راه‌کارها شد.
از آن‌جایی که شاید به زودی فرصت مکتوب کردن همه‌ی این گفتگوها را نیابم، مناسب دانستم یکی از آخرین جمع‌بندی‌هایم در جلسات والدین را در این‌جا منتشر کنم.

برادران عزیزم در مؤسسه جهادی رضوان که اهتمام مخلصانه‌ای به رفع محرومیت از مناطق دور افتاده‌ی کشورمان دارند، در راستای برنامه‌ریزی بلند مدت برای ارتقای سطح فرهنگی مناطق تحت حمایت تصمیم گرفتند آموزش روش صحیح مصرف رسانه‌ها در میان خانواده‌ها و جوانان را در دستور کار خود قرار دهند. البته طبیعتاً مقدمه‌ی این فعالیت آگاهی و آموزش خود جهادگران است. به همین منظور، در اولین گام «دوره فشرده رسانه‌شناسی از کتاب تا کامنت» را روز ۲۲ و ۲۳ بهمن ۹۳، برای برادران و خواهران جهادگر برگزار شد.

  • حسین غفاری